Metal Sektöründen Kaynaklanan Atıklar

  • Paylaş :

Metal işleme sanayinde birçok imalat teknolojisi ve imalat prosesi vardır; şekil verme, aşındırma, kaplama vs. Bu yazıda ise metal işleme sanayi içerisinde yer alan talaşlı imalat ve yıkama prosesleri yer almaktadır.

Talaşlı imalat prosesinde işlenmiş parça ham gövdenin üzerinden kesici uçlar ile metalin alınması yöntemi ile oluşur. Bunun içerisinde; belli geometrik kesici form ile: kesme, tornalama, soyma, delme bunun yanı sıra herhangi bir geometrik kesici formu olmayan; taşlama, lepleme, honlama işlemleri yer almaktadır.

İşlenecek olan metal gövdenin üzerinden kesici uçlar ile metal tabakalar kaldırma yöntemi ile şekil verme gerçekleştirilir. Gerek geometrik şekli belirli kesici takımlar ile gerekse belli bir geometrik şekli olmayan taşlama ve honlama ile yüzey işleme esnasında soğutucu sıvı olarak mineral yağlar ve yağ emülsiyeleri kullanılmaktadır.

Bu soğutucu sıvıların başlıca görevleri;

  • İşlenecek parçanın ve kesici takımın soğutulması
  • Kesici takımın ömrünü uzatmak
  • Kesilecek yüzeyin kayganlığının artırılması
  • Talaş kaldırma işleminde meydana gelen talaşların ve metal tozlarının işlem yüzeyinden uzaklaştırılması
  • İşlenecek parçanın yüzeyinin işlem için optimize edilmesi
  • Paslanmaya karşı parçanın korunması

Taşlama işleminde mineral yağ ve emülsiyonlar kullanılır, bunların içeriğinde yıkama hammaddelerinin yanı sıra cilalamaya yardımcı macunlar da kullanılır. Lepleme işleminde mineral yağ bazlı macunlar yardımcı görevi görür.

 

Talaşlı metal işlemede girdi ve çıktılar yandaki şemada gösterilebilir.

 

İşleme makinelerinde kullanılmakta olan soğutucu yağlar zamanla yabancı yağlar ve parçacıklarla karışıp kirlendiğinden, sahip olması gerektikleri özelliklerini kaybederler. Bunun yanı sıra emülsiyonlarda bakteri üremesi de ortaya çıkar. Kullanım ömrünü doldurmuş olan soğutucu yağ banyoları çalışanların sağlığı açısından da tehlike arz edebilir (özellikle cilt hastalıkları). Bu yüzden soğutucu yağ banyolarının, banyo bakımının yapılamaması durumunda, birkaç gün ya da birkaç haftada bir değiştirilmesi zorunlu olarak gerekmektedir. Buna ilave olarak sulu ya da çözücü bazlı temizleme prosesinden de atıklar oluşmaktadır.

Bu yazının derlenmesinde de faydalanılan, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanmış rehber dokümanda Metal Sektöründe oluşan tehlikeli atıklar aşağıdaki gibi listelenmiştir.

 

Atık kodu

Tanım

Talaşlı imalat metal işlenmesinden kaynaklanan atıklar

120101

Demir metal çapakları ve talaşları

120102

Demir metal toz ve parçacıklar

120103

Demir dışı metal çapakları ve talaşları

120104

Demir dışı metal toz ve parçacıklar

120106*

Halojen içeren madeni bazlı işleme yağları (emülsiyon ve solüsyonlar hariç)

120107*

Halojen içermeyen madeni bazlı işleme yağları (emülsiyon ve solüsyonlar hariç)

120108*

Halojen içeren işleme emülsiyon ve solüsyonları

120109*

Halojen içermeyen işleme emülsiyon ve solüsyonları

120110*

Sentetik işleme yağları

120112*

Kullanılmış (mum) parafin ve yağlar

120113

Kaynak atıkları

120114*

Tehlikeli maddeler içeren işleme çamurları

120115

12 01 14 dışındaki işleme çamurları

120116*

Tehlikeli maddeler içeren kumlama maddeleri atıkları

120117

12 01 16 dışındaki kumlama maddeleri atıkları

120118*

Yağ içeren metalik çamurlar (öğütme, bileme ve freze tortuları)

120119*

Biyolojik olarak kolay bozunur işleme yağı

120120*

Tehlikeli maddeler içeren öğütme parçaları ve öğütme maddeleri

120121

12 01 20 dışındaki öğütme parçaları ve öğütme maddeleri

120199

Başka bir şekilde tanımlanmamış atıklar

Kısmi temizlik/degrasaj işleminden kaynaklanan atıklar

110113*

Tehlikeli maddeler içeren yağ alma atıkları

140601-05*

Atık organik çözücüler, soğutucular ve köpük-aerosol itici gazlar

Diğer atıklar

150202*

Tehlikeli maddelerle kirlenmiş emiciler, filtre malzemeleri (başka şekilde tanımlanmamış ise yağ filtreleri), temizleme bezleri, koruyucu giysiler

150203

15 02 02 dışındaki emiciler, filtre malzemeleri, temizleme bezleri, koruyucu giysiler